logo
Bewoningsgeschiedenis Helden
Home
heemkundekring logo

Zandberg 1

Al in 1783 kocht Wil Janssen (alias "Potjes") een stuk heidegrond van een en een kwart morgen op de Sandtbergh, de huidige locatie Zandberg 1. Destijds werd de zandweg aangeduid als de nieuwe dijk. De grond had een naam van "sterile heijde" omdat deze nog niet ontgonnen was en van slechte kwaliteit. Hij betaalde hiervoor daarom slechts één stuiver per jaar per morgen aan belasting. Wel hoorde daarbij de verplichting er een huis op te zetten.

De huidige woning heeft niet meer te maken met het huis van de 18e of de 19e eeuw.
Het huis van de 19e eeuw heeft een hele historie aan veranderingen qua adres. In 1830 was het huisnummer 417 in het gehucht Zandberg. Dit veranderde achtereenvolgens in 1850 naar nummer 498 en in 1869 naar nummer 547. In 1910 was het nummer 626 op de Zandberg en in 1923 nummer 794, om in 1936 Zandberg 515 te worden.
Toen de gemeente de nummering van de woning stopte en straatnamen invoerde, werd het nieuwe adres Zandberg 1. Dit is het altijd gebleven.

 
                                                                                                Kadastrale kaarten 1811-1832 

Volgens de kadastrale kaart van (1811->)1832 staat op deze plek een boerderij met kleine landerijen (3 stuks in totaal 4630 m2) onder de naam Theodorus Linssen (landbouwer). Het huis (B126) meet 150 m2 en de twee percelen (respectievelijk B124 en B125) zijn heide en bouwland.

In 1839 woont op deze plaats de 38-jarige akkerbouwer en lattenzager Thomas Engels (van "Thijsse Pietje") met zijn vrouw Maria Engelen en kinderen Leonardus, Theodorus, Gertruda, Johanna en Laurens.

                                                                                      Hulpkaart van perceel B2750 uit 1866 (kadaster)

 

In 1867 voert Engels nog enkele familie-interne transacties door, doch de percelen blijven ongewijzigd en er komt een bijbouw. In 1877 sterft Thomas en verkopen zijn "consorten" het huis met erf, stal en schuur. De nieuwe eigenaar wordt dan Theodorus Maessen. Deze landbouwer is eigenaar van vele percelen land op de Zandberg, Hoogbroek en Broekbeemden. Veelal is dit bouwland, maar ook heeft hij percelen weide, heide of dennenbos.

Thomas Engels vertrekt uit de woning in 1871 en dan komt de akkerbouwer Theodorus Maessen wonen in de boerderij. Hij is getrouwd met Johanna Smolders uit Helden. Zij hebben dan al drie kinderen: Maria (1867), Joannes (1868) en Petronella (1870). Op het nieuwe woonadres Zandberg 547 worden daarna nog Jacobus (1873) en Mathijs (1875) geboren.

In 1902 neemt de oudste zoon Joannes, getrouwd met Maria Koch (geboren in 1869), de boerderij over. Zij hadden vanaf 1896 enige jaren in Maasbree gewoond. Daar heeft het gezin al drie kinderen gekregen, Johannes (1897, "Sjang"), Mathias Theodorus (1899, "Jeu") en Carolina Johanna Maria (1902, "Lien"). Op de Zandberg komt daar nog Maria Johanna ("Mia") bij in 1906.

In 1912 wordt de oude boerderij gesloopt en een nieuw pand neergezet in de jaren 1913, 1914 en 1917. De bouw is als gebruikelijk voor een Limburgse langgevel-boerderij. Het is onbekend wie de architect is geweest. Het adres wordt dan veranderd van Zandberg 626 naar Zandberg 794.

Ook zal er parallel nog een schuur aan de achterkant bij gebouwd worden.

De familie Maessen op de Zandberg 1 in de 1920-er jaren. Van links naar rechts: Johannes, Lien, Maria, Mathias, vader Joannes en moeder Maria (Koch)

 

Sjang overlijdt in oktober 1924 op 56-jarige leeftijd en Maria moet dan alleen verder met haar gezin. De oudste zoon Johannes (eveneens Jan of "Sjang") vertrekt in 1925 uit de woning naar Zandberg nummer 791a (nu is dat Dekeshorst 1) als hij trouwt met Wilhelmina Lenders. Later zouden zij in Sevenum aan de Steeg gaan wonen.
Vier jaar later in 1928 trouwt dochter Lien met Jacobus Ottenheijm en verhuist dan naar een nieuw gebouwde woning op de Stogger (nummer 609b, later van Hövellstraat 26).
Mathias, "Jeu" Maessen treedt (ook in 1928) in het huwelijk met Mechtilda ("Til") Johanna Bos eveneens van de Zandberg (later heette dit Dekeshorst 10). Zij gaan dan inwonen in de ouderlijke woning. Moeder Maria Koch blijft nog twee jaar bij hen, maar volgt in 1930 haar dochter Lien naar de Stogger. Lien wordt dan een soort mantelzorgster voor haar dan 61-jarige moeder.

De boerderij aan de Zandberg krijgt het nummer Zandberg 515 als Jeu deze als eigendom overneemt. Jeu en Til krijgen op de Zandberg hun eerste vijf kinderen: Jan (1929), Wim (1930), Mie (1932), Hein (1935) en Jeu (1937). Mogelijk vanwege de reden van de vergroting van het gezin, was er regelmatig hulp in huis. In 1934 was dat dienstbode Louisa Geelen uit Neer en van 1935 tot 1938 Petronella Engels uit Helden. Ook kwam er landbouw-hulp in de boerderij van Wilhelmus Bos in 1937 en Johannes Lormans in 1938, beide uit Maasbree.

In de zomer van 1947 overlijdt moeder Maria Koch op 78-jarige leeftijd. Daarmee vervalt de mantelzorg door dochter Lien. Lien gaat dan verhuizen en inwonen bij haar dochter Mia. De woning aan de van Hövellstraat komt daarmee vrij. Broer Jeu neemt de woning van Lien over en verhuist met zijn gezin richting Helden-dorp, alwaar ze nog de dochters Lies en Louise krijgen.

In datzelfde jaar 1947 komt de oudere broer Sjang Maessen vanuit Sevenum terug naar het ouderlijk huis als opvolger van Jeu. Het gezin is dan compleet met zes kinderen: Nelly (1926), Jeanette ("Net"), Hai, Mia (1932), Thei en Jan. Dochter Nelly zou in 1953 na een langdurige ziekte al overlijden op 27-jarige leeftijd.
Maar voordat Jan op de Zandberg mocht gaan wonen, heeft vader Sjang het huis nog zo'n half jaar beschikbaar gesteld aan Piet Engels ("Thijsse Pietje") omdat deze zijn nieuwe huis aan de Molenstraat nog niet klaar had.

De kinderen van Jan en Mina Maessen-lenders in pose op rij.              Viering van het 25-jarig huwelijksfeest 
 

Ook het vee verhuisde mee. De koeien hebben toen de hele afstand van de Steeg in Sevenum tot op de Zandberg moeten lopen. Deze kregen toen hun nieuwe plek in de stal, met in het midden een grote trog waarin via een handmatige krottenmolen het voer werd gedraaid. In Sevenum had het gezin al elektriciteit gehad, maar in die tijd was er nog geen stroom op de Zandberg, dus dat was een tegenvaller en men moest "elkaar de lampen afnemen". Ook het water werd zelf opgepompt en het huis moest met hout verwarmd worden via het fornuis. De WC was midden in de varkensstal, rechtstreeks vanuit de keuken. 

Dochter Mia van Sjang Maessen voor de woning rond 1950. De Zandberg is dan nog een zandweg. 
 

In 1960 liet Sjang aan de overkant van de weg een nieuw huis bouwen. Daar hebben ook even dochter Mia even en dochter Net met haar man Jan Cox lange tijd ingewoond. Zoon Hendrikus ("Hai") trouwt dan met Wies Grommen en hij werd de nieuwe hoofdbewoner van de Zandberg 1.

Hai Maessen besloot in 1968 de oude boerderij te verlaten en liet een nieuwe bungalow-woning bouwen op hetzelfde grondstuk. Deze kwam rechts naast de boerderij en het adres Zandberg 1 werd toen op dit huis overgebracht. De boerderij werd aangepast en de kozijnen werden vervangen door betonnen stalramen. Het was vanaf dat moment geen woning meer, maar diende als koeien- en varkensstal, bedrijfsruimte en werkplaats voor het boerenbedrijf.

De tot stal omgebouwde boerderij met Jan Cox, moeder Wilhelmina, kleinzoon John en jachthond Sonja.

 

Moeder Wilhelmina overleed in 1971 en vader Johannes (Sjang) in 1980.

In 1988 werd het bedrijf overgenomen door dochter Wil Maessen en haar man Bart Peters, afkomstig uit Someren. Zij hebben toen het bedrijf voortgezet en zijn op Zandberg 1 gaan wonen.

De oude boerderij/stal heeft toen ook nog dienst gedaan als kieët ("op klump") voor de jeugd en is nog verschillende keren gebruikt voor feesten of voor het bouwen van een carnavalswagen.

De boerderij/bedrijfsruimte in 2026 met rechts op de achtergrond de "nieuwe" Zandberg 1. 

Ondertussen is sinds 2021 het bedrijf in eigendom van het maatschap "Smelenbos", dat gevormd wordt door de vier zoons van Bart en Wil Peeters. Zij hebben het plan de oude boerderij te handhaven, te repareren en te onderhouden als bedrijfsgebouw, al zal het nooit meer de woning worden als in de oorspronkelijke staat.

In 2015 hebben de zonen en dochters van Jeu Maessen, samen met hun echtgenoten nog een keer een bezoek gebracht aan de woning, die dan als schuur in gebruik is.

                            De kinderen van Jeu en Til Maessen nog een keer samen op bezoek bij hun ouderlijk huis.

 

 


Laatst bijgewerkt op 23 februari 2026 om 10:07:49