Molenstraat 98
Molenstraat 98, "De grote Veegtes".
Ontginning van de woeste (ook wel "gemene") gronden rond de huidige Veegtes is al begonnen in de 17e eeuw. De naam Veegtes zegt al veel: "veeg" betekent "slechte grond" en "tes" betekent "ophoging". De Broekbeemden stond verder bekend als een natte omgeving.
De daadwerkelijke leeftijd van deze boerderij is onbekend. In 1663 wordt de naam al vermeld in het meet- en schatboek. Jan van Incken Voert heeft daar bijna 4 hectare grond in eigendom, welk dat jaar wordt verdeeld onder zijn erfgenamen. In de tijd erna wordt het geheel overgenomen door de familie Maes (Thomas) Hesen, die in 1681 als belastingplichtige wordt vermeld. Toch hebben er in de navolgende jaren vele andere families gewoond, waaronder de familie Engels. Ook is de boerderij in die periode regelmatig overgegaan in eigendom. Zie voor méér informatie in "de Moennik", nummer 42 bladzijde 28 en verder.
Op de tiendekaart uit 1734 is de boerderij al zichtbaar in de Broekbeemden.
Topografische kaart uit 1815, waarop "in de Vegtes" goed te herkennen is. |
![]() |
Burgemeester Engels (Helden, 1914-1846) |
Van 1814 tot 1846 was de eigenaar Johan Michaël Engels, burgemeester ("maire" en na 1818 als "schout") van Helden getrouwd met Petronella Christina Verhaegh. Hij was al op 23-jarige leeftijd als burgemeester benoemd en had diverse problemen met zijn "onderdanen" en de pastoor, maar vooral ook in het verkrijgen van de parochiestatus voor Panningen tegenover het heersende Helden-dorp. Zijn herverkiezing in 1930 verliep bijzonder moeizaam en ingewikkeld, mede vanwege zijn vaak toegepaste "vriendjespolitiek". Meer details over deze perikelen zijn bijvoorbeeld te lezen in De Moennik no. 36, pagina 29.
In 1842 laat burgemeester Engels de woning opknappen door aannemer Johannes Rutten uit de Huishoek.
Op 10 maart 1846 overlijdt Johan Engels en daarna woont er de Heldense familie Beurskens als pachters met als familiehoofd Jacob (1780-1852), Ida (geboren 1809) en Jan (geboren1822). Het volledige adres luidt dan "Hertschap Onder 399". In 1850 verschijnt de akkerbouwer Hendrik Hezen (geboren 1802) op het nieuwe adres Zandberg 418 en daarna 499 in het bevolkingsregister. Hij is dan getrouwd met dochter Ida Beurskens en zij krijgen drie kinderen: Jacob ("Koëb") 1839), Willem (1843) en Elisabeth ("Betje") (1847). Broer Joannes ("Jan") Beurskens (geboren 1822) woont dan bij hen in tot 1902, wanneer hij sterft.
In 1860 gaat de woning in eigendom over naar Phillipus Esser uit Venraij en staat Hendrik Hezen als akkerbouwer en als hoofdbewoner ingeschreven in het bevolkingsregister. Vier jaren later overlijdt hij op 61-jarige leeftijd en wordt zijn vrouw Ida hoofd van het gezin. Haar broer Jan woont dan bij hen in, alsook verschillende knechten en meiden, veelal uit de familie zelf.
In 1890 wordt de oudste zoon Koëb Heesen de hoofdbewoner, in het bewonersregister nu echter geschreven met twee e's. Hij woont er samen met Martina Beurskens (1840), zijn zus (Anna) Elisabeth en nichten Anna Maria (1871), Antonia (1877) en neven Johannes Hendrikus (1875) en Johannes (1882), alle genaamd Hesen. Ook de oudere broer Jan Beurskens woont er dan nog. In 1899 komt ook nog neef Andries (geboren 1873) een jaar in het huis voordat hij in 1900 naar Kessel vertrekt.
Verder hebben er in die jaren verschillende dienstknechten ingewoond.
In 1907 koopt Jacobus Hesen het huis en bijbehorende gronden voor 7000 gulden van de weduwe Esser. Het adres wordt dan Zandberg 795.
Pachter van de boerderij wordt dan neef en landbouwer Johannes Hendrikus Hesen met zijn kinderen Jan Hendrik, Johannes ("Veegtesser Hannes"), Anna Maria en Antonia (1877, "Veegtesser Tona"). Met name Hannes en Tona doen dan het boerenwerk. Ook heeft de familie moeten toezeggen dat ze Koëeb en Betje tot aan hun dood inwonend moeten blijven verzorgen, inclusief de begrafenis. Als Koëb in 1925 overlijdt, wordt zijn broer Johannes de hoofd-bewoner.
Na het sterven van Koëb veranderd er veel in huis. Er komt allerlei hulp van buitenaf. In 1926 komt nicht Anna Maria Hesen vanuit Sevenum met de landbouwer Gerardus Gommans uit Beesel erbij wonen en in 1930 volgen neef Silvester Johannes ("Sil") en nicht Johanna Petronella voor de periode van een jaar. Ook nichten Lies en Martha komen meewerken en inwonen. De landbouwer Martines Janssen uit Kessel gaat in 1930 gedurende 3 jaren meewerken en wonen. Deze wordt in 1933 opgevolgd door Johannes Hillen.
Boerderij Hesen omstreeks 1925. |
De boerderij werd regelmatig gebruikt als plek voor de melkcursussen.
De eerste mechanisering van het boerenwerk geschiedt in 1929 wanneer Johannes een vergunning krijgt voor het bedrijven van een benzinemotor.
Rond 1930 wordt het schuine strodak van groot Veegtes vervangen door een Engelse kap met pannen, maar binnen blijft het nog langere tijd een oude gewoonte om door de week de estrikken tegelvloer te bedekken met stro om te voorkomen dat deze al te smerig wordt.
Op deze foto zijn de contouren van het oude dak nog zichtbaar. Op de put zit Petronella Hesen-Hillen en naast het huis is Sil Hesen. |
In 1934 wordt Johannes Hesen benoemd tot lid van de ruilverkavelingscommissie Broekbeemden.
In 1936 verhuist Silvester Johannes weer samen met zijn vrouw Petronella Carolina Hillen naar het huis direct aan de Molenstraat, toen nog genaamd Zandberg 795a, ofwel klein-Veegtes. Dit huis was gebouwd in opdracht van Hannes en Tona Hesen.
Hannes Hesen met een van zijn gelauwerde koeien. |
In 1943 keren ze echter weer terug en nemen ze de Grote Veegtes over van Hannes en Tona, die nu zelf in de kleine Veegtes gaan wonen.
Op 18 november 1944, aan het eind van de tweede Wereldoorlog, als de Engelsen bevrijdend door Helden trekken breekt er onheil uit. In de boerderij hadden enkele Duitsers hun kwartier opgemaakt. Ten gevolge van de beschietingen om de laatste weerstand van de Duitsers te breken, breekt er brand uit. Sil Hesen zit dan ondergedoken in de schuur en heeft niet in de gaten dat deze in brand staat. Ter nauwer nood wordt hij en zijn mede-schuilers uiteindelijk gewaarschuwd door dienstmaagd Trees Hesen, die hiervoor door het Engelse schietveld heen moest rennen. De stal en schuur gaan dan volledig verloren in de vlammenzee. De woning kan gespaard worden door goed reageren van de bewoners zelf. De bedrijfsgebouwen worden na de oorlog met hulp van de wederopbouwfonds vervangen.
![]() |
In 1953 sterft Tona en wordt Sil Hesen eigenaar van de Grote Veegtes met alles wat erbij hoort. Op voorspraak en ter nagedachtenis aan haar, laat Hannes een kapel bouwen tussen de grote en de kleine Veegtes in.
In 1965 zal zoon Dré, getrouwd met Fiet van Horen, de boerderij overnemen.
Ten tijde van de omnummeringen van de huizen en het invoeren van straatnamen, krijgt de woning allereerst het adres Molenstraat 31. Later zal dit Molenstraat 98 worden.
Vanaf 2002 heeft het huis uitsluitend nog een woonbestemming.
Laatst bijgewerkt op 26 februari 2026 om 18:00:25


