logo
Bewoningsgeschiedenis Helden
Home
heemkundekring logo

Mariaplein 42

Voorheen pand "de Kaupman", nu (ongeveer) Mariaplein 42

Bewoners rond het Mariaplein begin 19e eeuw.

 

Vooralsnog hebben we geen verdere informatie terug kunnen vinden over de landbouwer Hermanus Wilms die in 1834 in de woning woonde op de hoek van het destijdse Marktplein. Deze woning had een bouw-oppervlak van 360 m2 op een perceel van 980 m2.

Vooralsnog hebben we geen verdere informatie terug kunnen vinden over de landbouwer Hermanus Wilms die in 1834 in de woning woonde op de hoek van het destijdse Marktplein. Deze woning had een bouw-oppervlak van 360 m2 op een perceel van 980 m2. De woning die op perceel D907 lag is in 1878 herbouwd. Dit is daarom het bouwjaar van de verdwenen woning. Wel was Andries Verlinden toen al eigenaar van de woning verderop aan de Dorpstraat, waar in de 20ste eeuw Dré van de Kaupman met zijn gezin zou wonen.

Begin 19e eeuw vestigt zich Mathis Verlinden (geboren 1764) aan de Pool. Hij komt uit Panningen als zoon van Andries Verlinden. Deze had de bijnaam "de Kaupman" vooral omdat hij handelde in schapen en grond, en de zoons en dochters hebben dezelfde bijnaam meegekregen.

Mathis had twee woningen op de Pool, waarvan deze er een was. Mogelijk naar voorbeeld van andere statige huizen rond de Pool, had deze boerderij een "stenen" deuromlijsting, die als imitatie was gemaakt van cementwerk. Achter de woning, aan de westkant lag een aanliggende schuur.

In 1850 is het huis in het bezit van zoon Andries Verlinden, geboren in 1802, die er samen met zijn vrouw Petronella Sijben uit Neer (1816) ingeschreven staat als koopman en tapper. Uit diverse krantenberichten is af te leiden dat hij zijn andere woning aan de destijdse Dorpstraat (perceel D916) ook nog steeds als herberg beschikbaar stelde. Zij krijgen kinderen Mathijs (1843), Theodora (1844), Anna (1846), Joannes (1848) en Antoon (1851) en twee keren Elisabeth. De eerste wordt geboren in 1854, maar sterft in 1855, waarna de tweede Elisabeth in 1856 wordt geboren. Het verhaal gaat dat er zelfs een derde Elisabeth is geweest.

In 1860 is het adres veranderd in Dorp 380.

In 1863 overlijdt Andries en zoon Joannes vertrekt in 1859 naar Maasbree. Theodora overlijdt in 1869. Elisabeth gaat in 1883 naar Buggenum. Antoon trouwt met Johanna Aldegonda Wilms en blijft inwonen. Hij staat ingeschreven als landbouwer. Het is onduidelijk wat Anna gedaan heeft, maar hoogstwaarschijnlijk is zij in Maasbree gaan wonen.

De oudste zoon Mathijs (ook als Matheus vermeld) staast ingeschreven als landbouwer, maar handelde ook, met name in schapen naar Frankrijk en Engeland. Hij was een echte "koop"man en had ook inkomsten uit akkerbouw (granen, kunstmest) en als molenaar (meel). Ook werd hij in 1881 gekozen in de gemeenteraad van Helden en in 1891 zelfs tot wethouder tot 1917, nog een bron van inkomen. Voor al dit gehandel had hij zich een telefoon aangeschaft, de vierde aansluiting in Helden. Meer is te lezen in Oos Bukske nummer 11 (bladzijde 8-10). Hij trouwt in 1887 met Petronella van der Schoot uit Maasbree.

Mathijs en Petronella krijgen de zonen Andreas Wilhelmus ("Kaupmans Drees"), geboren in 1890 en Wilhelmus Hubertus ("Kaupmans Giel") geboren in 1891. Ook hun dochters Petronella Hubertina (1888) en Anna Maria (1894), alsook neef Antoon wonen in het huis "Dorp 632". Anna Maria vertrekt in 1914 naar Posterholt, maar keert een jaar later weer terug, waarna ze in 1926 definitief vertrekt naar Schinnen. Antonius ("Antoon") overlijdt in 1933.

Matheus en Petronella Verlinden overlijden kort na elkaar in 1920/21. 

Omdat de broers "Kaupmans-Drees" en "Kaupmans-Giel" ongehuwd en dus kinderloos zouden blijven, verdwijnt met deze 4e generatie de naam Kaupman uit het Verlinden-origine. Verschillende keren nemen ze een dienstmaagd en dienstknecht in huis, maar ook molenaarsknechten voor hun molen op Driessen.

Een foto genomen van de Christinehoof, waarachter nog het pand van de Kaupman zichtbaar is. Tweede en derde van links op de achtergrond tussen de bomen zijn Dries en Giel Verlinden.

 

In 1908 nemen de broers, beide molenaar op de Driessen, een verweesd 12-jarig neefje van de Beukenhoeve uit Beringe bij hen in huis op. Dit is Gerard (Gerardus Wilhelmus) Peeters, geboren op 30 april 1896. Omdat hij opgroeide in het gezin van de Kaupman werd ook hij al snel "Kaupmans Graad" genoemd.

Ansichtkaart van begin 20ste eeuw  eeuw genomen vanaf de voorzijde van hotel Antiek, met het huis van de Kaupman en op de voorgrond de aangebouwde schuur, die ca 1955 werd afgebroken. De fietser helemaal rechts is Kaupmans Graad.

 
Een nostalgisch beeld van de Pool rond 1920 met op de voorgrond het huis van "de Kaupman" (tekening Lei Steeghs) 

Graad vertrekt in 1926 en gaat in Egchel inwonen bij zijn tante Petronella Verlinden-van der Schoot, zuster van zijn overleden moeder. Daar trouwt hij met Drika Bruynen en in 1932 zouden zij terugkeren naar Helden-dorp naar de andere woning tegenover de kerk, eveneens ooit van Mathis Verlinden. Zij krijgen tien kinderen.

Hun oudste zoon Chrit trok later weer bij de broers in, samen met zijn vrouw Stien Mertens. Stien was ook familie. Haar oma was de zus van Mathis Verlinden.

Daar wordt onder ander hun oudste zoon Chrit geboren. Deze zoon trok later weer bij de twee broers, die toen al op leeftijd waren, aan het Mariaplein in, samen met zijn vrouw Stien Mertens. Stien was ook familie. Haar oma was de zus van Mathis Verlinden.
Chrit wordt echter niet hun gewenste opvolger als molenaar, maar hij begint een tuindersbedrijf. Drees overlijdt in 1963 en Giel in 1966. Chrit erft dan de boerderij van de twee broers. Chrit en Stien krijgen zes kinderen, die in het dorp nog steeds de naam Kaupman (oorspronkelijk dus van Verlinden) met zich meedragen.

Rechts op de voorgrond de in 1982 verdwenen boerderij van de Kaupman. In het pand linksvoor (alleen het pannendak is zichtbaar) ging Dré van de Kaupman wonen en het links pand met het donkere schuurtje was het begin van Elektro-zaak van Piet van de Kaupman.

 

In 1923 heette de woning nog Dorp 632, maar tijdens de invoering van straatnamen kort voor de 2e wereldoorlog, wordt het adres veranderd in Mariaplein 26. Op de plek van de vroegere Christine hoof is een muur gebouwd (wit, goed te zien op de bovenstaande foto, welke voor de jeugd in de 1960/70-er jaren een geliefde plek was om tegen aan te voetballen.

Nadat de aangebouwde schuur aan de westzijde in de 1950-er jaren was gesloopt, werd aan de zuidzijde een nieuw vrijstaand schuurtje gebouwd. Tijdens de bouw hebben de metselaars een geintje uitgehaald door een glazen fles in de muur in te bouwen.

De familie Peeters (Chrit en consorten) wonen er van 1953 tot 1971. Toen vertrokken zij naar een nieuwe bungalow op 't Höltje en volgden nog even enkele andere bewoners.

 

Gedurende de 1970-er jaren ontstaan dan vele plannen, maar vooral ook vele discussies hoe het "ontmantelde" Mariaplein een beter aanzien te geven. Daarbij was ook het wel of niet slopen van deze woning een belangrijk aandachtspunt. Vanaf 1975 was de woning al onbewoonbaar verklaard en verkeerde in slechte staat.Vanwege de leegstand en de centrale ligging werd het pand toen bij enkele uitgaanders ook bekend als plek voor intiem samenzijn na het discotheken-bezoek in Dörp. Uiteindelijk heeft ook deze boerderij bij gemeentebesluit in 1982 moeten verdwijnen ten faveure van de moderne nieuwbouw van appartementen-complex "de Kaupman".

Woning op de hoek van het Mariaplein, in de volksmond "de Kaupman" tijdens de sloop 

Het duurde echter nog tot 2011 voordat er begonnen werd met de sociale nieuwbouw voor Wonen Limburg. Tot die tijd bleef de plek bekend als "het gat van de Kaupman".

Het "gaat van de Kaupman" anno 1983 
De nieuwbouw van de sociale woningen Kaupmanshof in 2012 volle gang. 
De woning lag op de plek van het huidige Mariaplein huisnummer 42 

 


Laatst bijgewerkt op 2 maart 2026 om 20:14:18

Mariaplein 42 | Bewoningsgeschiedenis Helden